Plastik enjeksiyon, bir kalıba eritilmiş plastiğin basınçla enjekte edilmesiyle parça üretimidir. Fason enjeksiyonda iki ana yol vardır: kendi kalıbınızı üreticiye verirsiniz ya da üretici kalıbı sizin için yaptırır. İkinci yolda en büyük maliyet ve en çok anlaşmazlık kalıptan çıkar.
Kalıp: işin kalbi
- Kalıp bedeli parçanın büyüklüğüne, göz sayısına (bir baskıda kaç parça), çeliğin kalitesine ve detayına göre belirlenir; basit bir parça için bile ciddi bir yatırımdır.
- Mülkiyet: Kalıp bedelini ödüyorsanız kalıp sizindir. Sözleşmeye yazın; kalıp numarası ve fotoğrafıyla teslim tutanağı alın.
- Saklama ve bakım: Kalıp üreticide kalırsa bakım, yağlama ve saklama koşulları belirlenmeli; başka üreticiye taşıma hakkınız olmalı.
- Kalıp ömrü: Alüminyum kalıp düşük adet (on binler), çelik kalıp yüksek adet (yüz binler–milyonlar) içindir. Hedef adedinize göre seçin.
Hammadde seçimi
PP (ucuz, esnek, gıda uyumlu), PE, ABS (darbeye dayanıklı, yüzey kalitesi iyi), PA/naylon (mekanik dayanım), PC (şeffaf, darbe), TPU/TPE (yumuşak). Teknik parçada orijinal hammadde, dekoratif parçada geri dönüştürülmüş malzeme kullanılabilir. Gıda temasında uygunluk belgesi isteyin. Renk için masterbatch oranı ve kodu yazılı olsun.
Makine tonajı ve çevrim süresi
Kalıbın ölçüsü ve parçanın izdüşüm alanı gerekli kapama kuvvetini (tonaj) belirler. Üreticinin makine parkı kalıbınıza uygun olmalı. Çevrim süresi (bir baskının saniyesi) birim maliyetin ana belirleyicisidir: 30 saniyelik çevrimle saatte 120 baskı, 4 gözlü kalıpta 480 parça.
Birim fiyat nasıl oluşur?
Birim fiyat ≈ (parça ağırlığı + yolluk firesi) × hammadde fiyatı + makine saati ÷ saatlik parça adedi + ikincil işlemler (çapak alma, montaj, baskı, paketleme) + genel gider ve kâr. Bu nedenle üreticiden fiyatı bu kalemlerle isteyin; hangi kalemin iyileştirilebileceğini görürsünüz (örneğin göz sayısını artırmak, hammaddeyi değiştirmek).
Minimum adet
Kalıp bağlama ve ayar 1–3 saat sürer; bu yüzden üreticiler küçük partiden kaçınır. Küçük parçalarda 5.000–10.000 adet, büyük parçalarda 1.000 adet civarı makul başlangıçtır. Yıllık adedinizi paylaşıp parti planı yaparsanız daha iyi fiyat alırsınız.
Üreticiye sorulacak teknik sorular
- Makine tonaj aralığınız nedir?
- Kalıbımı deneme baskısına alıp numune verir misiniz, ücreti nedir?
- Hammadde sertifikası ve lot takibi sağlıyor musunuz?
- Fire ve ikinci kalite oranınız nedir?
- Çapak alma, ultrasonik kaynak, tampon baskı gibi ikincil işlemleri bünyenizde yapıyor musunuz?
- Kalıp bakımı ve saklama koşullarınız nasıl?
Sık yapılan hatalar
- Kalıp sözleşmesi yapmadan kalıp yatırımı
- Prototipi atlayıp doğrudan çelik kalıba geçmek (3D baskı ile form doğrulayın)
- Hammaddeyi fiyata göre seçip mekanik gereksinimi unutmak
- Tolerans belirtmemek: plastik çeker; kritik ölçülerde tolerans yazın
Nereden başlamalı
Teknik çizim ya da 3D modelinizle plastik kategorisinde talep açın; fason plastik üreticileri arasından makine parkı uygun olanlarla konuşun. İstanbul, Kocaeli, Bursa, İzmir ve Gaziantep plastik işleme kapasitesinin yoğun olduğu illerdir; İstanbul plastik üreticileri sayfasından başlayabilirsiniz.