Fason üretimde anlaşmazlıkların büyük kısmı kötü niyetten değil, yazılmamış beklentilerden çıkar. "Normalde böyle olur" cümlesi iki taraf için farklı anlam taşır. Bir sayfalık sipariş formu bile çoğu sorunu önler. Aşağıdaki maddeler, hem iş sahibi hem üretici için bir kontrol listesidir.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır; büyük tutarlı işlerde sözleşmeyi bir hukukçuya kontrol ettirin.

1. Taraflar ve yetkililer

Unvan, adres, vergi numarası ve her iki tarafta tek bir yetkili kişi. Onayları kimin verebileceği belli olsun.

2. İşin tanımı

Ürün adı, teknik çizim/numune referansı, malzeme listesi, renk ve beden/ölçü dağılımı. Numune onaylandıysa "onaylı numune no: … ile birebir" ifadesi.

3. Adet ve toleranslar

Sipariş adedi ve kabul edilebilir sapma (örneğin ±%3). Fazla üretimin (overrun) kime ait olduğu ve ücreti.

4. Fiyat ve kapsam

Birim fiyat, hangi kalemleri içerdiği (işçilik, malzeme, paketleme, nakliye, kalıp). KDV dahil/hariç. Fiyatın geçerlilik süresi; hammadde dalgalanması için revizyon koşulu.

5. Ödeme planı

Avans oranı, ara ödeme, teslimat ödemesi, vade. Geciken ödeme için faiz ya da teslim durdurma hakkı.

6. Termin ve teslim şekli

Teslim tarihi, kısmi teslimata izin var mı, teslim yeri (atölye teslimi mi, adrese mi), nakliye riski kimde. Gecikme halinde günlük ceza oranı ve üst sınır; mücbir sebep tanımı.

7. Kalite kriterleri ve kabul

Hangi kusur ret sebebi, hangisi kabul edilir (AQL tablosu ya da düz liste). Kontrolün ne zaman yapılacağı (teslimden itibaren X gün) ve kusur bildirimi şekli (fotoğraflı tutanak).

8. Hatalı ürün ve iade

Kusurlu ürünlerin onarımı, yeniden üretimi ya da bedel iadesi; kusur oranı eşiği aşılırsa partinin tamamen reddi.

9. Malzeme sorumluluğu

Malzemeyi kim temin eder, teslim tarihi, fire payı (örneğin kumaşta %5), artan malzemenin iadesi. Malzeme gecikirse terminin nasıl kayacağı.

10. Kalıp, aparat ve numune mülkiyeti

Bedelini iş sahibi ödediyse kalıp iş sahibinindir; üreticide saklanıyorsa bakım sorumluluğu ve talep halinde teslim süresi yazılmalı.

11. Gizlilik ve fikri mülkiyet

Tasarım, teknik bilgi ve müşteri bilgisi gizlidir; üretici ürünü üçüncü kişilere satamaz, sergileyemez, sosyal medyada paylaşamaz (izin verilmedikçe). Süre: sözleşme bitiminden sonra en az 2 yıl.

12. Uyuşmazlık ve fesih

Hangi mahkeme/arabuluculuk, fesih koşulları, fesih halinde yarım kalan iş ve malzemenin akıbeti.

Üretici tarafı için ek maddeler

Üreticiyseniz şunları da ekleyin: iş sahibinin onay süresi (numune onayını X gün içinde vermezse termin kayar), malzeme geç gelirse termin otomatik uzar, sipariş iptalinde o ana kadarki işçilik ve malzeme bedeli ödenir.

Pratik ipuçları

  • Her değişikliği (adet, renk, tarih) e-posta ile teyit edin; WhatsApp mesajları kaybolur.
  • Numune onayını fotoğraf ve tarihle kaydedin.
  • Sözleşmeyi işten önce imzalayın; üretim başladıktan sonra pazarlık gücü değişir.
  • Küçük işlerde tam sözleşme yerine bu 12 başlığı içeren bir sipariş formu yeterlidir.

İlk işinize başlamadan önce fason üretim sürecini adım adım anlatan rehberimizi okumanızı öneririz.